Powrót do 1925 roku
W 1925 roku Polska od kilku lat cieszyła się niepodległością, a szkolnictwo powszechne dopiero się kształtowało. W wiejskich placówkach dzieci uczyły się czytać, pisać i liczyć, zdobywając podstawy wiedzy na dorosłe życie. Jak wyglądała edukacja na terenie ówczesnej gminy Poświętne?
Osiem szkół, 561 uczniów
W 1925 roku w gminie Poświętne działało osiem szkół powszechnych: w Brzozowie-Antoniach, Brzozowie-Chrzczonkach, Daniłowie, Łapach-Pluśniakach, Pietkowie, Poświętnem, Wilkowie oraz Zdrodach Nowych. Łącznie zapisanych było 561 dzieci, które miały do dyspozycji 14 izb lekcyjnych o powierzchni niewiele ponad 380 m².
Największa i najmniejsza placówka
Największa szkoła znajdowała się w Pietkowie – uczęszczało do niej 112 dzieci, korzystających z trzech izb lekcyjnych o łącznej powierzchni niespełna 77 m². Zajęcia prowadziło trzech nauczycieli etatowych i jeden nieetatowy, a tygodniowy wymiar lekcji wynosił 92 godziny.
Dla porównania w samym Poświętnem zapisanych było zaledwie 40 uczniów. Szkoła dysponowała dwiema izbami lekcyjnymi o powierzchni ponad 81 m², w których pracowało dwóch nauczycieli etatowych i jeden nieetatowy, realizując 66 godzin lekcyjnych tygodniowo.
W Brzozowie-Antoniach do szkoły uczęszczało 37 dzieci, a w Brzozowie-Chrzczonkach – 61. Każda z tych placówek miała tylko jedną izbę lekcyjną i jednego nauczyciela, a tygodniowy wymiar zajęć wynosił 34 godziny.
Nauczyciele i organizacja nauki
W całej gminie pracowało 14 nauczycieli etatowych i 4 nieetatowych. Łączny tygodniowy wymiar zajęć we wszystkich ośmiu szkołach wynosił 448 godzin lekcyjnych. To pokazuje, jak dużym przedsięwzięciem organizacyjnym było zapewnienie edukacji dzieciom rozsianym po licznych wsiach.
Droga do szkoły
Spośród 561 zapisanych dzieci aż 420 mieszkało w odległości nieprzekraczającej jednego kilometra od swojej placówki. Kolejnych 108 miało do pokonania od jednego do dwóch kilometrów, a 33 dzieci – od dwóch do trzech kilometrów.
Szczególnie interesująco wyglądała sytuacja w Zdrodach Nowych, gdzie spośród 94 uczniów aż 57 mieszkało dalej niż kilometr od szkoły. W Wilkowie natomiast 19 spośród 80 dzieci musiało pokonywać drogę liczącą od dwóch do trzech kilometrów.
Szkoła jako okno na świat
Dawne szkoły były czymś więcej niż tylko miejscami zdobywania wiedzy. Dla wielu dzieci stanowiły pierwsze okno na świat, a dla mieszkańców niewielkich miejscowości były ważnymi ośrodkami życia społecznego. Dziś po części tych placówek nie pozostało już niemal nic. Zmieniła się sieć szkolna, budynki, programy nauczania i codzienność uczniów. Pozostały jednak wspomnienia, stare fotografie, dokumenty i historie przekazywane z pokolenia na pokolenie.
Może w rodzinnych albumach zachowały się fotografie dawnych szkół, uczniów lub nauczycieli? Może pamiętacie opowieści dziadków i pradziadków o nauce w przedwojennej szkole? Podzielcie się nimi w komentarzach – spróbujmy wspólnie odtworzyć zapomniane dzieje szkolnictwa w naszej gminie. A już niedługo opublikowane zostaną przedwojenne i wojenne wspomnienia ze szkoły w Poświętnem.
Źródło: Dom Kultury w Poświętnem, fot. NAC
Źródło: Dom Kultury W Poświętnem
Fot. facebook.com
